Dersin Tarihçesi ve Hedefleri

Günümüzde Türkiye'deki bütün üniversitelerde okutulan Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi Dersi, Atatürk'ün bizzat verdiği direktifle Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren okutulmakta olan bir derstir. İlk olarak 1925 yılında Ankara Adliye Hukuk Mektebinde Mahmut Esat Bozkurt,"İhtilaller Tarihi"adıyla verdiği derslerde; Türk İnkilabı'nın özellikleri anlatılmış, diğer devrim hareketleriyle Türk inkilabının karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. İstanbul Üniversitesi'nde bir İnkılâp Tarihi Enstitüsünün ve Ankara'da Hukuk Fakültesi'nde bağlı İnkılâp Kürsüsü'nün kurulmasıyla yeni bir ivme kazanılmıştır. Yapılan ilk hazırlıklara göre Enstitüsü derslerinin dört bölümde verilmesi planlanmıştır. İnkilabın askeri ve iç siyasi meselelerle ilgili kısmını Recep Peker, hukuk kısmını Mahmud Esad Bozkurt, dış siyasete ait konuları Yusuf Hikmet Bayur ve iktisat bölümünü de Yusuf Kemal Tengirşek okutacaktı. Bu plana göre 4 Mart 1934'te devrin Maarif Vekili Yusuf Hikmet Bayur İstanbul' da 8 Mart 1934'te Mahmud Esad Bozkurt Ankara' da, 12 Mart 1934'te Kemal Tengirşek İstanbul'da derslere başlamıştır.

Türk İnkılâp Tarihi Dersinin sorumluluğu 15 Nisan 1942'de kabul edilen 4204 sayılı kanunla Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesine bağlı kurulan "Türk İnkilap Tarihi Enstitüsü"ne verilmiştir. Dersin adı da "İnkılâp Tarihi ve Türkiye Cumhuriyeti Rejimi" olarak değiştirilerek fakülte ve Yüksekokullarda zorunlu der haline getirilmiştir.

27 Mayıs 1960 ihtilalinden sonra dersin içeriğinde bir takım değişiklikler yapılmış, Fakültelerde iki sömestri, Yüksekokullarda bir yıl olarak okutulması kararlaştırılmıştır. 20 Mart 1968'de toplanan Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü danışma kurulunun kararıyla dersin adı bu kez "Türk Devrim Tarihi" olarak değiştirilmiştir.

12 Eylül 1980 ihtilali sonrasında dersin adı tekrar değiştirilerek "Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi" yapılmış, bu arada dersin içeriğinde de bir takım değişikliklere gidilerek ve yeni esaslar çerçevesinde bir ders kitabı hazırlanmıştır. Ardından 6 Kasım 1981 tarih ve 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kurumu Kanunu'nun 4. ve 5. maddeleri uyarınca, bütün Yüksek Öğretim Kurumlarında okutulması zorunlu bir ders olması kabul edilmiştir. 1990 yılında ise dersin süresi yeniden 1 ders yılına indirilmiştir.

 

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKİLAP TARİHİ DERSİNİN AMAÇLARI

Atatürk ilke ve İnkılâp Tarihi Dersinin Türk İnkılâbı'nın ruhunu ve hedeflerini kavrayacak ve geliştirecek yeni nesiller yetiştirmektir. Bölüm bu maksatla;

  1. İstiklal Savaşını ve bu savaşın ulusumuzun tarihindeki yeri ve önemini kavratmak
  2. Dünya ülkelerinin ve Türkiye'nin siyasal, askeri ve ekonomik olarak içerisinde bulunduğu şartlar göz önüne alınarak suretiyle İstiklal Savaşı'nın ve Türk İnkilabının hangi güç koşullar altında gerçekleştirildiğini kavratmak
  3. Türk İnkılâbının ulusal ve evrensel niteliklerini açıklayarak XX. Yüzyılda sömürge konumundaki milletlere nasıl ışık tuttuğunu göstermek.
  4. Atatürk'ün dahi bir asker, büyük devlet adamı ve inkılâpçı kişiliğini tanımak
  5. Atatürk'ün milliyetçilik ve medeniyetçilik anlayışını belirtmek
  6. Atatürk İlkeleri ve İnkılâpları ile Atatürkçü düşünce sistemi hakkında doğru bilgiler vermek
  7. Atatürk İlke ve İnkılâplarının doğru anlaşılmasını sağlayarak yeni yetişen nesillere bu inkılâp ve ilkeleri savunmak ve geliştirmek hususunda bilinç oluşturmak
  8. Ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olan Türkiye Cumhuriyetinin dinamik temelini "Atatürk İlkeleri"nin oluşturduğu bilincini kazandırmak
  9. Devleti, milleti ve ülkesiyle Türkiye Cumhuriyetinin bölünmez bir bütün olduğunu yeni nesillere öğretmek ve bu amaçlar etrafında Türk gençliğinin bütünleşmesini sağlamak
  10. Türkiye'de demokrasinin tarihi gelişim sürecini açıklayarak, yeni nesillere demokratik toplum düzeninin gerektirdiği tutum ve davranışları kazandırmak.
  11. Günümüzün ve geleceğin sorunlarına Atatürkçü bir yaklaşımla çözüm yolları getirebilecek bilgi, tutum, davranış ve yetenekler kazandırabilmek.